Oklopne zveri

Osnovni ili glavni borbeni tenk moderna je kategorija oklopnih vozila koja se zasniva na karakteristikama i upotrebi tenka. Pojam je nastao tokom Hladnog rata kao odgovor na razvitak novih vrsta oklopnih vozila i novih strategija njihovog korišćenja. Osnovni borbeni tenkovi predstavljaju jedan od ključnih elemenata kopnene vojske i sastavni su deo modernih armija.
Osnovni ili glavni borbeni tenk izvršava širok spektar borbenih zadataka. Opremljen je za frontovsku, protivoklopnu, borbu protiv pešadije a ograničeno i protiv niskoletećih vazduhoplova. Glavni borbeni tenk dejstvuje u dubokoj pozadini, opremljen je komunikacionim i optičkim uređajima koji omogućavaju sadejstvo sa drugim jedinicama kao i dejstvo u pogoršanim i noćnim uslovima. Ovo je relativno mlad koncept, nastao tokom Hladnog rata kao potreba za klasifikacijom modernijih oklopnih vozila.


Tokom i pre Drugog svetskog rata tenk se kao vozilo kategorisao po težini i naoružanju koje je posedovao. Tako su u periodu između dva svetska rata tenkovi u Velikoj Britaniji podeljeni na krstareće tenkove i pešadijske tenkove, u odnosu na njihovu upotrebu. Shodno borbenoj upotrebi tenkovi su razvrstani po naoružanju i oklopu. Tako su krstareći tenkovi bili brzi, slabije oklopljeni i sa lakšim naoružanjem. Pešadijski su predviđeni za uništavanje jako utvrđenih meta i tačaka te su jače oklopljeni, sa jačim naoružanjem i kretali su se sporije. Ovakav koncept se zadržao do samog rata tokom koga su tenkovi podeljeni na lake, srednje, teške i superteške tenkove. Podela se nije zasnivala isključivo na težini vozila već i na borbenoj upotrebi i postavljenim zadacima kojima su vozila namenjena.
Razvoj glavnog borbenog tenka možemo podeliti na više faza. Iako ne postoji konsenzus oko samih faza odnosno generacija opšte prihvaćena teza je da postoje tri generacije osnovnih borbenih tenkova. U bivšem Sovjetskom Savezu osnovni borbeni tenkovi su podeljeni u četiri generacije dok su tenkovi do 1945. svrstani u jednu generaciju. U prvu generaciju se uvrštavaju posleratni tenkovi do 1960-ih godina. Po nekim teoretičarima ovi tenkovi su predfaza osnovnih borbenih tenkova, najviše zbog svojih ograničenja ali i prisustva teških tenkova u armijama sveta. Neki od predstavnika ove generacije su britanski Centurion, sovjetski T-10, T-54, T-55 i američki M46, M47 i M48 Paton tenkovi. Druga generacija osnovnih borbenih tenkova donosi velike novine u dizajnu, naoružanju i oklopu. Neki teoretičari smatraju drugu generaciju osnovnom generacijom modernih glavnih borbenih tenkova. Najvažniji predstavnici ove generacije su britanski Čiften, izraelski Merkava 1 i 2, sovjetski T-62, T-64 i T-72, američki M60 Paton i nemački Leopard 1.

Treća generacija, ovo su najsavremeniji tenkovi. U odnosu na prethodnu ova generacija ima veoma jaku oklopnu zaštitu, bolju mobilnost i jače naoružanje. Novine su upotreba novih materijala, novih vrsta oklopne zaštite (kao što je reaktivni oklop) i savremenih ubojnih sredstava. Predstavnici ove generacije su britanski Čelendžer 1 i 2, sovjetski (ruski) T-80 i T-90, američki M1 Abrams i drugi.
Naoružanje je jedna od osnovnih karakteristika borbenih oklopnih vozila. Kod osnovnog borbenog tenka sa oklopom čini najvažniju osobinu i udarnu moć vozila. Svaki osnovni borbeni tenk ima tenkovski top i bar jedan mitraljez. Top je kalibra od 100 do 125 mm mada moderni osnovni borbeni tenkovi najčešće koriste 120 mm (NATO standard) ili 125 mm (sovjetski standard).

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Pročitajte još