Opasan protivnik

Tupoljev Tu-22M, je strategijski supersonični bombarder sa promenljivom geometrijom krila konstruisan u Sovjetskom Savezu. Trenutno se nalazi u ruskom i indijskom ratnom vazduhoplovstvu.
Nakon uspešnog testiranja bombardera Tupoljev Tu-22 i uočenih nedostataka kod ovog aviona, sovjetski naučnici i inženjeri iz OKB 156 Tupoljev (Opitni Konstrukcioni Biro – Tupoljev) su počeli sa razvojem novog bombardera na bazi prethodnog. Glavni cilj je bio postići maksimalnu brzinu od +2.2 maha i dolet od 7000 km tako da su se konstruktori odlučili da primene tehniku promenljive geometrije krila. Ovo omogućava avionu kombinaciju kratkog poletanja i sletanja, dobre performanse pri krstarenju (pre svega ekonomičnost) ali i isto tako dobre karakteristike pri letu na velikim brzinama. Ovaj avion je bio namenjen za konvencionalan nuklearni napad, napad na velike površinske brodove i izviđačke misije. S obzirom da je mogao da leti veoma nisko i da iz tog položaja raketama srednjeg ili dugog dometa ili krstarećim raketama napadne ciljeve pre nego što i sam bude otkriven, svrstao ga je u red mnogo opasnijeg protivnika nego što su to bili njegovi prethodnici Tu-16 i Tu-22.


Razvoj ovog aviona ima svoju predistoriju koja počinje 1962. godine sa nizom predprojekata aviona sličnih karakteristika ali različitih konstruktivnih rešenja, ali ozbiljan rad je počeo 1967. godine a prvi prototip je poleteo 30. avgusta 1969. godine i pokazao se kao uspešan. Usledila su dalja istraživanja i testovi koji su doveli do pojave čak 4 verzije. Bombarderu su se postepeno povećavali radijus (7.000km bez punjenja), brzina (2.300km/h) i nosivost (24.000kg). Da bi povećali domet aviona Sovjeti su ugradili sistem za dopunu goriva u vazduhu. Uz pomoć ovog sistema Tu-22m je mogao da dejstvuje po ciljevima na površini cele Azije, Afrike i Severnoameričkog kontinenta izuzev Floride i Meksika. Faktički na taj način je ovaj avion dobio interkontinentalna svojstva. Nakon mnogobrojnih pregovora i potpisanih ugovora sa SAD (Start1, Salt1, Salt2), Sovjeti su bili prinuđeni da uklone sistem za dopunu goriva u vazduhu sa aviona Tu-22M i tako mu smanjili radijus kako ne bi mogao da dejstvuje po ciljevima duboko u unutrašnjosti SAD tako da je Tu-22m počeo da služi za neutralizaciju strateški važnih ciljeva u zapadnoj Evropi i Aziji.
Tu-22M je ulazio u sastave sovjetske mornaričke avijacije i strategijskih snaga. Bombarderi u sastavu mornarice su služili za dalekometne patrole u Tihom i Severnom okeanu kao i za neutralizaciju brodova NATO pakta. Zbog mogućnosti da se dopunjava gorivom u vazduhu Tu-22m je mogao da prevaljuje ogromne razdaljine što je navelo NATO komandante na brigu i stvaranje kontramera protiv ovakve opasnosti. Najveću opasnost su predstavljali projektili Kh-22 koji su mogli da potope gotovo svaki brod i protiv njih nije bilo, a ni danas nema odbrane.


Bombarderi u sastavu strategijskih snaga su bili raspoređeni u Ukrajini, Belorusiji i na sovjetskom Dalekom istoku. Nakon raspada Sovjetskog Saveza bombarderi na teritoriji Ukrajine i Belorusije su ušli u sastav snaga novoformiranih država dok je u Rusiji ostalo oko 250 bombardera. Prvo ratno angažovanje je imao u Avganistanu od 1987. do 1989. godine. Tu-22m je korišćen za dejstvo po nepristupačnim talibanskim štabovima u planinama Avganistana pri čemu je izbacivao veliku količinu konvencionalnih bombi. Leteo je u formaciji sa lovcima presretačima MiG-31 koji su pružali zaštitu. Avion je takođe angažovan u Čečeniji u oba rata gde je bombardovao grad Grozni. Korišćen je i u Gruziji 2008. godine prilikom čega je oboren jedan Tu-22m3 od strane gruzijske armije. Posle ovog incidenta, ruske snage su preispitale korišćenje ovog aviona za bombardovanje taktičkih ciljeva, dok u te svrhe avijatičari preferiraju Suhoj Su-34.

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Pročitajte još