Eksperti za brzu akciju

Specijalna antiteroristička jedinica policije Grčke u svetu je prepoznatljiva po skraćenici – Eidiki Katastaltiki Antitromokratiki Monada. Osnovana je 1978, kada su u sastavu dve službe grčkog MUP formirane dve posebne specijalne jedinice, koje su kao jedan od glavnih zadataka imale i borbu protiv terorizma. Jedinica za specijalne zadatke (MEA) pripadala je Gradskoj policiji, dok je Odeljenje za specijalne zadatke (TEIDA) delovalo u okviru Žandarmerije. Organizacionim promenama iz 1984, obe ove službe su integrisane u novo uspostavljenu Grčku policiju, a time su i dve specijalne jedinice ujedinjene u jednu specijalnu antiterorističku jedinicu – EKAM.
S obzirom da je decenijama vodila tešku borbu protiv levičarskih terorističkih organizacija u Grčkoj, kao što su „Revolucionarna organizacija 17. novembar“, „Narodna revolucionarna borba“ (ELA), „Revolucionarna borba“ (EA), „Narodna revolucionarna akcija“ (LED), EKAM i danas uživa status jedne od najiskusnijih antiterorističkih jedinica u Evropi, zajedno sa nemačkom GSG-9 (vodila borbu sa Frakcijom crvene armije – RAF i grupom Bader-Majnhof), italijanskim NOCS (borio se protiv Crvenih brigada i Prve linije) i španskom GEO (za protivnika imala ETA).

U početku, jedinica je imala oko 150 ljudi, ali kada je Grčka postala domaćin Olimpijskih igara 2004, njihov broj je povećan na 200 pripadnika, nakon procene potreba zbog važnosti i veličine događaja. U temeljnim pripremama za obezbeđenje Olimpijade, EKAM je imao intezivne obuke i vežbe sa američkim, izraelskim i britanskim specijalnim jedinicama za protivterorističku borbu, a tada je nabavljena i najsavremenija oprema i naoružanje. Sedište komande EKAM i centralne jedinice, nalazi se u bazi u Atini, ali imaju i nekoliko manjih regionalnih timova istog naziva po većim grčkim gradovima, od kojih je najveći tim u Solunu (jačine voda oko 30 ljudi). Najnovijim organizacionim rešenejm, sve specijalizovane jedinice grčke policije su nedavno integrisane pod jedinstvenu komandu, na čijem se čelu nalazi dugogodišnji komandant EKAM pukovnik Jorgos Psomas, a u čijem se sastavu nalazi EKAM (centrala u Atini i regionalni timovi), helikopterska jedinica i jedinica za kontradiverzionu zaštitu i rukovanje minsko-eksplozivnim sredstvima – EOD (Explosive Ordnance Disposal).

Specijalna antiteroristička jedinica (EKAM) je elitna jedinica grčke policije, čija je namena da efikasno odgovori na izuzetno opasne i kritične situacije, kao što su terorističke akcije, napadi pirata na prevozna sredstva, uzimanje talaca, hapšenja opasnih kriminalaca,onesposobljavanje zabarikadiranih pojedinaca, visokorizična VIP pratnja, kao i intervenisanje u opasnim područjima, koja su namerno zagađena hemijskim ili biološkim sredstvima ili kontaminirana radiološkim ili nuklearnim supstancama. EKAM u širem kontekstu svoje misije učestvuje i u spasilačkim akcijama u nepristupačnim ili opasnim područjima, kao i u evakuaciji žrtava tokom velikih prirodnih ili tehnoloških nesreća ili velikih akcidenata.  Naredbu za aktiviranje i intervenciju EKAM daje šef grčke policije. U načelu, jedinica se aktivira na dva načina: kao preventivna, udarna jedinica (operacije koje su zasnovane na informacijama drugih bezbednosnih agencija) i kao brza, interventna jedinica (kada druge policijske snage ne mogu da izvedu određenu akciju). Aktiviranje ove jedinice, u mnogim slučajevima, je poslednja odbrana u sistemu, kada ostale mere ne uspeju.
Tokom 36 godina postojanja jedinica se bavila rešavanjem izuzetno teških slučajeva uzimanja talaca, a realizovala je i brojna hapšenja naoružanih kriminalaca. Učestvovala je u hapšenju i prebacivanju pripadnika levičarskih terorističkih organizacija „17. novembar“, „Zavera vatrenih ćelija“ i drugih terorističkih organizacija, koje su bile aktivne u Grčkoj. U martu 2003, jedinica se uspešno izborila sa incidentom u Erbasovom avionu A-130 turske avio kompanije, koji je bio otet dok je leteo na liniji Istanbul-Ankara (let TK 160), a prinudno je sleteo na atinski međunarodni aerodrom „Elefterios Vanizelos“. U intervenciji EKAM taoci su oslobođeni, a otmičar savladan i uhapšen. U avgustu 2005. godine, jedinica je učestvovala u evakuaciji žrtava avionske nesreće HELIOS u Gramatiku (Atina). Konačno, jediinica je stalno prisutna na zaštiti i obezbeđenju važnih osoba (VIP) i skupova od posebnog značaja, kao što je Predsedništvo Evropske Unije, sastanci na vrhu, međunarodni sportski događaji, posete šefova država.
U stručnim krugovima EKAM se smatra za „ekspert jedinicu“ po pitanju oslobađanja talaca iz autobusa. Razlog je jednostavan – u periodu od 1999. do 2004. jedinica je uspešno rešila pet otmica autobusa na teritoriji Grčke, koje su bili oteli kriminalci, naoružani ručnim bombama, sačmarama i pištoljima.

EKAM se sastoji od policajaca dobrovoljaca, koji se biraju po veoma strogim kriterijumima nakon selektivne obuke, posle koje sledi višemesečna osnovna obuka. Jedinica raspolaže pripadnicima različitih specijalnosti, kako bi bili sposobni da odgovore na izuzetno teške krizne situacije ili da se obračunaju sa naoružanim teroristima i kriminalcima. Podeljeni su u upadne timove, snajperiste, bričere (specijaliste za nasilne upade kroz vrata, zidove, itd. uz pomoć mehaničkih, hidrauličkih i eksplozivnih sredstava), padobrance, ronioce, verače, specijaliste za spuštanje niz konopac, skijaše, medicinske tehničare.
Pripadnici jedinice su podvrgnuti konstantnoj obuci koja se odnosi na procedure dinamičnih intervencija, upada i čišćenja prostorija i objekata, hapšenja iz vozila. Za obuku EKAM koristi moderne objekte izgrađene u bazi u Amigdalezi, u Atini. Jedinica takođe koristi zgrade u urbanim i ruralnim područjima, u nastanjenim ili nenastanjenim zgradama, atinski međunarodni aerodrom, letelice nacionalne aviokompanije „Olimpik Airways“, objekte u luci Pirej, železničku i metro mrežu, strelišta i poligone grčke vojske, kao i bilo koje drugo mesto širom zemlje, koje se smatra odgovarajućim za obuku. Kako bi postigla svoj cilj i misiju, zajednička obuka sa Timom pregovarača, tehničarima za eksploziv i helikopterima grčke policije se smatra posebno značajnom. Helikopterska jedinica MUP Grčke raspolaže letelicama BO-105 i EC-135 Eurocopter, opremljenim najsavremenijom opremom za letenje noću i u lošim meteo uslovima.

Jedinica sarađuje sa svim specijalizovanim jedinicama grčkih snaga bezbednosti, kao što je jedinica protivminskih ronilaca Obalske straže, kao i specijalizovana jedinica za intervencije u vanrednim situacijama pri vatrogasnom korpusu, sa kojima izvodi i zajedničke obuke i vežbe. EKAM sarađuje i sa jedinicama grčkih oružanih snaga, koristeći transportne avione C-130 Hercules i helikoptere CH-47D Chinook i Super Puma SA 330 za prebacivanje, kao i helikoptere Sikorsky SH-60 Seahawk i Super Puma za fast rope tehnike brzog spuštanja niz uže i desante. Posebno bliska i intezivna saradnja i zajednička obuka se ostvaruje sa vojnom specijalnom padobranskom jedinicom ETA (Eidiko Tmima Alexiptotiston) iz sastava 1. padobranske brigade, specijalnom mornaričkom jedinicom podvodnih diverzanata DYK i 31. četom za traganje i spasavanje iz sastava vazduhoplovstva (31 SROS – Search & Rescue Operations Squadron).


Iza grčkih levičarskih terorističkih grupa ostao je period od 30 godina nasilja i straha koji su sejali zemljom, preko dvadeset ubijenih biznismena, diplomata, policajaca, novinara i uglednih ljudi. Njihov cilj i ideali bili su surovo razračunavanje sa pripadnicima imperijalističkih zemalja i sistema, a metode delovanja – uglavnom podmetanje eksploziva u automobile i zgrade, atentati i ubistva i širenje atmosfere straha. Teroristička grupa „17. novembar“ dugo je predstavljala jedinu evropsku grupu gradske gerile koju državni organi bezbednosti nisu uspeli da neutrališu ili da se u nju infiltriraju i otkriju ko zapravo čini ovu grupu. Izvela je nekoliko spektakularnih napada, kao što su bila ubistva Ričarda Velča – šefa stanice CIA u Atini 1975. i kapetana Vilijama Nordina, američkog vojnog atašea u Atini 1988. Gupa je žrtve uglavnom ubijala iz pištolja Colt M1911, kalibra .45 ACP (11,43 mm), američke proizvodnje, preciznim hicima u čelo, vrat i srce. Tome treba pridodati još i seriju od 14 velikih atentata i bombaških akcija, u kojima je bilo devet mrtvih i preko stotinu ranjenih američkih i grčkih građana (osobe na službi u američkim bazama, policajci, vladini činovnici, industrijalci, brodovlasnici, policijski saradnici). Smatrajući agresiju NATO na SR Jugoslaviju nezapamćenim zločinom, u znak odmazde 8. juna 2000. godine likvidirali su britanskog vojnog atašea Stivena Saundersa, optuživši ga da je bio jedan od glavnih planera agresije. Dvojica motociklista su mu prišla sa obe strane vozila i otvorili vatru iz automatskog oružja.
Grupa je konačno razbijena i članovi pohapšeni tek 2002, u velikoj operaciji službi bezbednosti pred početak Olimpijskih igara u Atini. Sva hapšenja članova organizacije su izveli pripadnici EKAM, jer je pretila opsnost da teroristi pruže otpor i upotrebe oružje prilikom akcija, u kojima je zaplenjeno oružje, municija i eksplozivna sredstva.

„Narodna revolucionarna borba“ – ELA, koja je takođe sejala smrt i strah po Grčkoj skoro 20 godina (raspala se 1995.), smatra se odgovornom za ubistvo dva policajca i za izvođenje blizu 150 bombaških napada u periodu od 1975. do 1995. Ukupno je izvela 374 terorističkih akata: 4 napada oružjem, 148 bombaških napada, 140 namernih paljevina, 2 napada pismima-bombama. Mete napada bile su: javne (državne) službe i organizacije, policija, banke, sudije, multinacionalne kompanije. Njena naslednica, „Revolucionarna borba“ – EA u januaru 2007. izvršila je napad na ambasadu SAD u Atini, tako što su njeni članovi ispalili raketu iz ručnog bacača RPG-7!
I danas je Grčka izložena ozbiljnoj terorističkoj opasnosti, oličenoj kroz delovanje levičarskih terorističkih grupa – „Zavera vatrenih ćelija“ i „Narodna borbeno revolucionarna snaga“, koje nastavljaju kontinuitet borbe koju je 1974, počeo „17. novembar“, ali pretnju predstavljaju i ekstremni desničari, poput „Zlatne zore“.
D. Džamić

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Pročitajte još