M16 -američka legenda
M16 je oznaka za seriju istoimenih modela američkih jurišnih pušaka koje su zasnovane na automatskoj pušci AR-15. Kompanija Colt’s Manufacturing Compani kupila je prava na AR-15 od ArmaLite-a, a M16 je de facto razvijen kao derivat ArmaLite puške. Kalibar M16 je 5,56x45mm. Prva eksperimentalna verzija, varijanta prve puške M16 pod nazivom „KSM16E1“ ili Eksperimentalni model 16, Eksperiment 1, počela je da se uvodi u vojsku i marince oko 1964. godine. Pre toga, puška Model 16 (prva usvojena verzija puške) je izdata vojnicima i gardistima američke vazdušne baze oko Južnog Vijetnama još 1964-1967 i kraća varijanta nazvana „GAU-5/A“. Ova verzija je bila poznata po kvarovima u vezi sa stvaranjem prljavštine u komori za paljenje i cevi oružja, zbog vrste baruta i strukture oružja koje je korišćeno. Dizajn oružja nije jednostavno očišćen oko njegovih mehanizama, a vojnici nisu dobili adekvatnu opremu i obuku za čišćenje unutrašnjeg mehanizma oružja. Model 16 Alteration 1, M16A1, počeo je da se izdaje vojsci i marinci oko 1967. godine. Godine 1969. američka vojska je zvanično usvojila pušku M16A1 kao primarnu pušku oružanih snaga, ali je i pre toga postala redovno izdavanje svih američkih kopnenih trupa. Od 1967. do 2020., svaki američki strelac koristi pušku ili varijaciju ArmaLite šablonske puške, M16. M16 je bila prva malokalibarska jurišna puška sa plastičnim komponentama, što je značajno smanjilo njenu težinu. Istovremeno, to su njegove prednosti. Veoma je lagan i praktičan. Ima veoma visoku stopu paljbe od oko 970 metaka u minuti, sa početnom cevnom brzinom od 1050 m/s. Na pušku se može montirati bacač granata kalibra 40 mm (M203) koji baca granate na daljinu od 300 metara. Iz njega se takođe mogu pravilno ispaliti tromboni. Pored mehaničkih nišana, može biti opremljen i optičkim i pasivnim noćnim nišanima. Većina danas koristi optički nišan M68 sa crvenom tačkom. Njegova najvažnija karakteristika je kalibar 5,56x45mm, koji je kasnije postao standardni kalibar NATO alijanse. Analiza (projekat SALVO) borbenih iskustava i preko 3 miliona izveštaja sa ratišta tokom Prvog i Drugog svetskog rata. Analiza je pokazala da se borbe vode na manjem rastojanju, uz veću potrošnju municije i da su mete uglavnom pokretne, pa je na osnovu ovih analiza i projektovan M16. Tenk je prvobitno imao kapacitet od 20 metaka, koji je kasnije povećan na 30 nakon rata u Vijetnamu. Glavni „protivnik“ M16 bio je sovjetski AK, koji je imao kalibar 7,62×39 mm. Pomenuti kalibar je imao veću zaustavnu (ubijajuću) moć od američke konkurencije, veću energiju zrna, ali i znatno sporiju zrnastost i manju preciznost. Takođe, kalibar 5,56 mm zbog svoje brzine stvara znatno više anatomskih oštećenja od kalibra 7,62 mm, navodno se rotira napred-nazad, stvarajući šire rane na licu. Probija prepreke i balistički oklop manje od 7,62 mm. Kada je uveden u operativnu upotrebu tokom Vijetnamskog rata, bilo je zamerki na pouzdanost M16, pre svega zbog lošeg održavanja (M16 je predstavljen kao puška koju nije trebalo čistiti), a u manjoj meri i zbog na municiju, ali su kasnija poboljšanja i verzije eliminisale ove nedostatke. Neki vojnici bi u poverenju tvrdili da je pušku proizvodila kompanija igračaka „Matel”, zbog plastičnih komponenti koje su je razlikovale od većine konkurentskih metalnih i metal-drvetnih pušaka tog vremena.
Do danas je M16 proizveden u četiri osnovne verzije, M16 A1/A2/A3/A4, zajedno sa karabinskom (kraćom) verzijom, M4 i konverzijama u varijantu M4A1. Osnovne i karabinske verzije dolaze sa bacačem granata od 40 mm M203 ili novijim M320 postavljenim ispod cevi za te vojnike za obuku. Pored ovih osnovnih verzija proizvodi se čitav niz specijalizovanih sistema koji su prilagođeni korisnicima i njihovoj osnovnoj nameni. M16 je u operativnoj upotrebi u više od 80 zemalja, uključujući 15 članica NATO alijanse. Proizveden je u više od 8 miliona primeraka, od kojih je 90% još uvek u upotrebi.[5] M16 je takođe korišćen kao osnova za razvoj čitave serije jurišnih pušaka poput nemačke HK416, tajvanske Tipe 65 ili korejske Daevoo K2.
