SWAT tim

Učešće stranih dobrovoljaca i mudžahedina u ratu u Siriji predstavlja veliku opasnost za mir i bezbednost, kako pojedinačnih zemalja, tako i međunarodne zajednice u celini – jednoglasna je ocena eksperata i službi bezbednosti mnogih zemalja. Procene pokazuju da se u Siriji na strani pobunjenika, bliskih radikalnim islamistima bori oko 5.500 stranih dobrovoljaca, od kojih je oko 2.000 ljudi koji su došli iz Evrope. Većina se bori u okviru ekstremnog islamskog Fronta Al Nusra, povezanog sa Al Kaidom. Arapi i Evropljani čine 80 % stranih boraca u Siriji, ali su među njima i borci iz jugoistočne Azije, Severne Amerike, Afrike, sa Balkana. Zapadni Evropljani (među kojima su najbrojniji državljani Francuske i Britanije), čine 18% stranih boraca u Siriji, a 50% ih je sa Bliskog Istoka. Posebna opasnost je njihov povratak sa ratišta, jer predstavljaju “tempirane bombe” i potencijalne počinioce novih terorističkih napada. Zbog toga je praćenje mladih ekstremista koji su se vratili iz Sirije, postalo jedan od najviših antiterorističkih prioriteta mnogih zemalja. Među ugroženim zemljama je i Velika Britanija, koja je do sada nekoliko puta bila na meti terorista povezanih sa mrežom Al Kaide. – Više od 400 Britanaca otišlo je u Siriju radi uključenja u militantne aktivnosti, a više od polovine ovih džihadista vratilo se u Veliku Britaniju, nakon što su prošli obuku i borbu u Siriji – izjavio je sredinom februra ove godine, šef (komesar) londonske policije Bernard Hogan-Hou. Za pojedince džihad je završen, ostali regrutuju i pomažu drugima da odu u Siriju, neki prikupljaju sredstava za borbu, drugi su ranjeni ili poginuli, ali najveću zabrinutost izaziva što se vraćaju radikalizovani i sa borbenim iskustvom, obučeni za upotrebu oružja i eksploziva.
Da se situacija drži pod kontrolom, pokazuju sledeći primeri: Britanska policija uhapsila je 17. januara ove godine dvadesetjednogodišnjeg mladića iz Birmingema, pod sumnjom da je bio u sirijskom kampu za obuku terorista. Hapšenje je izvršeno po dolasku osumnjičenog na londonski aerodrom “Getvik” iz Istanbula. Nekoliko dana ranije, policija je i na aerodromu “Hitrou” privela dvojicu mladića po njihovom dolasku, takođe iz Istanbula, zbog sumnje da su u Siriju otišli radi priključenja terorističkim organizacijama i učešća u borbama na strani pobunjenika. I pre pojave “sirijskih veterana”, Velika Britanija je bila izložena ozbiljnim zaverama i pokušajima napada od strane radikalnih islamista i njihovih terorističkih ćelija.

Sud u Londonu osudio je u februaru 2012. devetoricu britanskih muslimana, na zatvorske kazne, zbog toga što su planirali da formiraju kamp za terorističku obuku u Pakistanu i da izvedu bombaški napad na Londonsku berzu (planirali su da podmetnu improvizovanu eksplozivnu napravu u toalet berze). Dva meseca kasnije, pripadnici Komande za borbu protiv terorizma londonskog Skotland Jarda, uz pomoć službe bezbednosti MI5, uhapsili su krajem aprila 2012. pet muškaraca pod sumnjom za terorizam u gradu Lutonu, severozapadno od Londona.
Najveći teroristički napad, koji je teško uzdrmao celu Britaniju i njen bezbednosno-zaštitini sistem, tzv. “Londonski 11. septembar”, desio se 7. jula 2005, kada su četvorica mladih muslimana, britanskih državljana poreklom iz Pakistana (osim jednog, koji je poticao sa Jamajke), saradnika terorističke mreže Al Kaida, izveli sinhronizovane terorističke samoubilačke napade na sistem javnog prevoza u Londonu. Improvizovane eksplozivne naprave (IED) koje su nosili u rancima, eksplodirale su u tri stanice podzemne železnice (metroa) i jednom autobusu, tokom jutarnjeg špica, kada je najveća gužva i ljudi idu na posao. Poginule su 54 osobe, 700 je ranjeno, od kojih 22 teže ili u kritičnom stanju. Ove eksplozije predstavljale su prve napade bombaša samoubica izvedene u zapadnoj Evropi. Glavnu službu i “operativnu snagu” za borbu protiv terorizma u okviru Policijske službe Londona – MPS (Metropolitan Police Service), predstavlja Komanda za borbu protiv terorizma, poznata po skraćenici SO15 (Counter Terrorism Command, SO15). Ova komanda (u rangu uprave) nalazi se u sastavu veće organizacione celine – Direkcije za specijalizovane operacije – SO (Specilist Operations), koju osim SO15 čine još dve uprave: Komanda za zaštitu važnih ličnosti (Protection Command – PC) i Komanda za bezbednost (Security Command SO2).
SO15 je zadužena da štiti London i Ujedinjeno Kraljevstvo od svih oblika terorističkih pretnji. Formirana je u oktobru 2006, nakon iskustva sa samoubilačkim terorističkim napadima na sistem javnog prevoza u Londonu u julu 2005. koje su izveli članovi ćelije Al Kaide. SO15 je nastala spajanjem dve prethodne službe – Antiterorističkog ogranka (Anti-Terrorist Branch SO13) i Specijalnog ogranka (Special Branch SO12), preuzimajići njihovo ljudstvo, iskustvo i visoku stručnost, koji su radi bolje koordinacije i efikasnijeg rada ujedinjeni u jednu celinu. Težište rada ove komande obuhvata preventivno-zaštitini i represivni rad na praćenju, otkrivanju i sprečavanju terorističkih opasnosti, delujući u tri važne oblasti: obaveštajni protivteroristički rad, operativni rad i istrage u vezi sa planiranim i počinjenim terorističkim aktivnostima.  U ostvarivanju svojih zadataka, SO15 sarađuje, razmenjuje informacije, planira i sprovodi zajedničke aktivnosti sa ostalim specijalizovanim službama MPS, a posebno sa britanskom službom unutrašnje bezbednosti MI5 i tajnom obaveštajnom službom MI6. Zadatke izvršava na lokalnom (London), nacionalnom (UK) i međunarodnom nivou, kao jedan od značajnih elemenata sistema nacionalne bezbednosti, a u okviru toga i nacionalne Prtivterorističke mreže (Counter Terrorism Network). Posebno je interesantna i Komanda specijalista za vatreno oružje – SFC (Specialist Firearms Command), poznatija po skraćenici SCO19, koja deluje u okviru Direkcija za specijalizovani kriminal i operacije – SC&O (Specialist Crime and Operations), u čijem sastavu se nalaze i druge noseće policijske funkcije i službe MPS. SCO19 (ranije poznata pod skraćenicama SO19 i CO19) predstavlja SWAT tim londonske Metropoliten policije, koji pruža pomoć i podršku nenaoružanim policajcima i timovima istražitelja na ulicama Londona, uvek kad je potrebna upotreba vatrenog oružja i specijalističke opreme. Služba se sastoji od policajaca koji su posebno obučeni za upotrebu vatrenog oružja. Polje rada SCO19 obuhvata četiri oblasti: operacije – intervencije u kojima se očekuje upotreba vatrenog oružja; obuka – obučavanje ostalih pripadnika MPS u rukovanju i gađanju iz službenog vatrenog oružja i taktici intervencije kroz posebne kurseve; licenciranje – obuka i izdavanje dozvola trećim licima za držanje i nošenje vatrenog i lovačkog oružja; politika – organizacija raznih istraživanja i projekata za potrebe Pomoćnika komesara MPS za specijalne operacije i policijskog javnog Foruma za politiku upotrebe vatrenog oružja. Komanda specijalista za vatreno oružje (SCO19) sastoji se od tri vrste specijalizovanih timova: naoružanih patrolnih vozila (Armed Response Vehicle), Jedinice specijalista za vatreno oružje (Specialist Firearms Officers) i snajperskog tima (Rifle Section).

Londonska policija je prvi put uvela naoružana patrolna vozila (Armed Response Vehicle – ARV) na ulice Londona 1991. Posadu ovih vozila čine uniformisani i naoružani policajci koji su odabrani i obučeni da “stabilizuju i kontrolišu oružane incidente”, zaustave i pretresu osumnjičene i njihova vozila i pretraže prostorije, za koje se smatra da se u njima nalaze naoružane osumnjičene osobe. Članovi ovih patrola su prvi naoružani policajci koji dolaze na mesto događaja, a u ozbiljnim slučajevima mogu zatražiti i dodatnu podršku tima Specijalista za vatreno oružje. Svako naoružano vozilo ima posadu od tri policajca u uniformi, koji stalno patroliraju određenim područjima Londona: vozač je odgovoran da bezbedno i u najkraćem roku doveze posadu na lice mesta; operativac je zadužen za održavanje veze u vozilu sa operativnim centrom i za prikupljanje što više informacija pre dolaska na mesto događaja; osmatrač u zadnjem delu vozila ima mapu Londona i daje vozaču smernice u vezi izbora najbolje rute (pravca) za kretanje. Jedna ovakva patrola ARV prva je 22. maja 2013. stigla na mesto zločina, u Vulviču na jugoistoku Londona, kada su dvojica napadača noževima i malom satarom na sred ulice ubili vojnika Li Rigbija. Prilikom intervencije ubice su ranjene i uhapšene. Vojnik Rigbi, koji je u trenutku ubistva nosio majicu dobrotvorne organizacije za pomoć vojnicima veteranima “Pomozite herojima”, učesnik je mirovne misije u Avganistanu i to je bio glavni razlog napada – osveta vladi Velike Britanije što je slala svoje trupe da ratuju u Iraku i Avganistanu, gde su “ubijali muslimanske žene i decu”. Istraga je utvrdila da su dvojica napadača, Britanci nigerijskog porekla koji su prešli u islam, posećivali sastanke zabranjene islamističke organizacije Al-Muhadžirun u jednoj džamiji u Londonu. Jedan od napadača, Majkl Adeboladžo (28) uhapšen je u Keniji pre nekoliko godina, jer je pokušao sa grupom mladih da se pridruži somalijskoj terorističkoj grupi Al Šabab, poznatoj po bliskim vezama sa Al Kaidom, ali je ubrzo deportovan u Veliku Britaniju. Očigledno, uspeo je uprkos nadzoru od strane SO15 i MI5, da počini brutalno ubistvo, koje je okarakterisano kao teroristički napad. Nakon ubistva Rigbija, britanska vlada je formirala posebnu Akcionu grupu na visokom nivou za borbu protiv terorizma, koju čine nekoliko nadležnih ministara, šef Metropoliten policije i šef MI5. Jedan od prvih zadataka grupe je bio da razmotri neophodnost uvođenja novih ovlašćenja i propisa, za regulisanje aktivnosti islamskih verskih sveštenika koji propagiraju ekstremizam i regrutuju pristalice po džamijama, zatvorima i školama. Jedinicu specijalista za vatreno oružje – SFO (Specialist Firearms Officers) čine posebno obučeni, naoružani i opremljeni policajci, koji pružaju vatrenu i drugu specijalističku podršku ostalim službama policije. Kao i naoružana patrolna vozila, SFO su dežurni 24 sata i u pripravnosti da sa kompletnom opremom krenu na intervenciju. Poput ostalih SWAT timova, SFO izvršavaju visokorizične zadatke koji zahtevaju upotrebu vatrenog oružja: rešavanje talačkih situacija, visokorizična hapšenja pripadnika terorističkih organizacija i kriminalnih grupa, intervencije u slučajevima kada se očekuje upotreba vatrenog oružja, barikadiranja, obezbeđenje transporta opasnih zatvorenika, intervencije prilikom pobuna u zatvorima u kojima dolazi i do uzimanja talaca. Instruktori iz vojnog 22. puka SAS, koji predstavlja centralnu jednicu u Britaniji za borbu protiv terorizma na taktičkom nivou, obučavaju SFO u rešavanju talačkih situacija, upadu u otete avione i druga prevozna sredstva i zabarikadirane objkete, CQB taktici i situacionom gađanju. U redovima SFO ima i bivši vojnih specijalaca – pripadnika SAS, marinaca, padobranaca.
D. DŽ.