Balkanski „psi rata“

 

Osujećeni plan atentata, te 2009. godine na bolivijskog predsednika Eva Moralesa, tada je još jednom potaknuo uvek aktuelnu temu, koja se i danas proteže, a to su priče o balkanskim plaćenicima, koji su veštine sticali u ratovima koji su vođeni na prostoru nekadašnje Jugoslavije. A, povod je bila akcija koju je izvela bolivijska policija tog 17. aprila u gradu Santa Kruz, koji važi za uporište Moralesovih protivnika. Sprečavajući plan za atentat na levičarskog predsednika ove siromašne južnoameričke države, policija je pokušala da petoricu zaverenika uhapsi u centru grada, ali su oni pobegli u hotel „Las Amerikas“, u kome su se zabarikadirali. Tu je došlo do snažne polučasovne pucnjave (oko četiri sata ujutru), da bi potom napadači aktivirali ručnu bombu, od koje su popucala stakla i poginula trojica zaverenika – navodi se u policijskom saopštenju. U obližnjem parku policija je pronašla tajno skladište u kome je zaplenila eksploziv, snajpersko oružje velikog kalibra i planove kretanja Moralesove kolone vozila pod pratnjom.
Među ubijenima se nalaze Horhe Eduardo Roza Flores (49) zvani Čiko, veteran rata u Hrvatskoj, sa poslednjim prebivalištem u Budimpešti, Majkl Martin Dvijer iz Irske i Arpad Mađaroš iz Mađarske. Uhapšeni su Elod Toaso (29), koji je živeo u Budimpešti i Mario Francisko Tadić (58), bolivijski državljanin hrvatskog porekla (takođe veteran rata u Hrvatskoj). Prema izjavi potpredsednika Bolivije Alvara Garsije Linere, grupa je pre nego što je razbijena, već izvela nekoliko akcija na tlu ove zemlje, kao što su bombaški napadi na ministra Saula Avalosa i na kuću kardinala Hulija Terazasa. Nije jasno, zašto je grupa napala i kardinala, koji podržava protivnike predsednika Bolivije? Možda, da bi se izazvali strah i panika kod stanovnika, destabilizovala situacija u regionu i po taktici podmetanja „kukavičjih jaja“, za napad lažno optužile pristalice predsednika Moralesa. – Razjasnićemo ko ih je doveo iz Irske i Hrvatske u Santa Kruz, ko im je platio karte i smestio ih, ko im je davao podatke o kretanju funkcionera, odakle im C4 i koji su ideološki motivi ovih osoba, bliskih ekstremnoj desnici – izjavio je Linera.

Nekoliko dana posle pogibije, otkriveni su detalji iz Čikove video-ispovesti u kojoj se razotkriva pozadina celog događaja. Neposredno pred polazak za Boliviju, krajem septembra 2008, Čiko je svoju ispovest ispričao u kameru prijatelju Andrašu Kepesu, mađarskom novinaru, uz uslov da je objavi samo ako se njemu nešto desi. Storija je prikazana 21. aprila na mađarskoj televiziji M1. U njoj, Čiko priznaje da odlazi da se bori za autonomiju Santa Kruza:
– Pre godinu dana zvali su me iz Bolivije, iz pokrajine Santa Kruz. Tamošnje vlasti su ih optuživale za otcepljenje, a oni su se plašili da će njihove legitimne težnje biti nasilno sprečene. Znali su za mene i tražili moju pomoć, a obratili su se još nekolicini bolivijskih rodoljuba u inostranstvu… Trebalo bi da napravim vojsku i organizujem odbranu Santa Kruza. O svemu tome zna samo petoro ljudi. Međutim, pretpostavljam da i tajne službe Eva Moralesa sve znaju… – ispričao je Čiko.
Smrt jednog hrvatskog državljanina i hapšenje drugog, strani mediji tumače kao oružje koje je predsedniku Moralesu trebalo za napad na najvećeg političkog protivnika Branka Marinkovića, bolivijskog industrijalca hrvatskog porekla, koji živi u bogatoj provinciji Santa Kruz (u kojoj ima i gasa) i zalaže se za njenu autonomiju u odnosu na vladu u La Pazu. Vlasti Bolivije upravo su Marinkovića optužile da je organizovao plaćenike za napad na predsednika preko svojih „balkanskih“ veza u Zagrebu. Hrvatska ima dva konzulata u Boliviji – u Santa Kruzu i Kočabambi, upravo zbog većeg broja hrvatskih iseljenika i njihovih potomaka koji žive na tim prostorima.
Horhe Eduarado Roza Flores, zvani Čiko, istaknuto je ime među stranim plaćenicima iz perioda rata u Hrvatskoj, koji je za svoje ratne zasluge nagrađen hrvatskim državljanstvom i činom majora ZNG. U Hrvatsku je došao 1991, kao novinar i dopisnik iz Zagreba španskog lista „La Vanguardija“, koji izlazi u Barseloni. Rođen je u Boliviji 1960, u gradu Santa Kruz, od oca mađarskog jevrejina i majke Špankinje. Posle državnog udara u Boliviji 1972. i levičarskih stavova oca, porodica se seli u Čile. Ni tu se nisu drugo zadržali, jer posle puča grupe generala na čelu sa Pinočeom i obaranja Aljendea 1973, sele se u Švedsku, da bi se u svojoj 15. godini Eduardo konačno nastanio u Budimpešti. Posle završene gimnazije upisuje Vojnu akademiju, koju napušta „jer shvata da nije za posao vojnika u miru“. U periodu lutanja posle akademije, zaposlio se u obezbeđenju budimpeštanskog aerodroma, gde je i upoznao jednog od najopasnijih terorista svih vremena, famoznog Iljiča Ramireza Sančeza, poznatog po nadimcima Karlos i Šakal – kome je Mađarska tada bila jedna od baza za skrivanje. Tvrdi se da je bio i prevodilac kod Karlosa i da je taj posao radio po nalogu mađarske tajne službe sa kojom je sarađivao, a imao je kontakte i sa izraelskim Mosadom.


Da li pod uticajem Karlosa, oca ili iz drugih razloga, Čiko prihvata izrazito komunistička uverenja (što je krajnje neobično za budućeg desničara) i upisuje studije književnosti i političkih nauka. Posle diplomiranja, radi kao honorarni dopisnik za časopis „La Vanguardija“ iz Barselone, izveštavajući iz kriznih regiona – Rumunije, Albanije, Slovenije i Hrvatske. Tačnije, radio je kao pomoćnik Ričarda Estariola, istočnoevropskog dopisnika ovog lista. Estariola je bio pripadnik tajne desničarske katoličke organizacije „Opus Dei“, pa su obojica redovno odlazila u Beč, gde je bilo jedno od njenih sedišta i tu je Flores uspostavio čvrste veze s uticajnim članovima.
Prekretnicu u Čikovom životu predstavljalo je izveštavanje iz ratom zahvaćene Hrvatske. Glavni razlog za odbacivanje „pera“ i prihvatanje „kalašnjikova“, po sopstvenom priznanju predstavljala je, navodno, pogibija hrvatskog snimatelja Žarka Kaića 6. avgusta 1991, u blizini kasarne u Osijeku. Po stupanju u redove „zengi“ odlazi u Laslovo, gde ubrzo počinju da pristižu i okupljaju se i drugi stranci i dobrovoljci sa svih strana sveta. Uglavnom, ljudi mračne prošlosti, desničari i neofašisti, veterani nekih ranijih ratova i bivši pripadnici Legije stranaca. Tako je u oktobru 1991, u ovom slavonskom mestu osnovan Prvi internacionalni vod ZNG, na čijem čelu se nalazio upravo Čiko, koji u decembru iste godine dobija čin poručnika. Kako su iz dana u dan u jedinicu pristizali novi strani borci, uvećalo se brojno stanje i početkom februara 1992, jedinica prerasta u izviđačko-diverzantsku četu, koja je svoju komandu smestila u Brešću, u blizini Osijeka. Internacionalna četa je delovala u sastavu 160. osiječke brigade ZNG i predstavljala glavnu oružanu formaciju stranih plaćenika u hrvatskoj vojsci, koja je učestvovala u borbama u Istočnoj Slavoniji.
Dolaskom Unprofora, jedinica prelazi u „zavetrinu“, prebacuje se na izvršavanje uglavnom „pasivnih izviđačkih“ zadataka i provokacija snaga JNA i mesnih jedinica TO, a Čiko za ratne zasluge dobija hrvatsko državljanstvo i čin majora (bojnika). U maju 1992, teško je ranjen od eksplozije granate na auto-putu kod Slavonskog Broda i sedam dana je bio u komi. U novembru iste godine, demobiliše se i odlazi u penziju. Sećanja na svoje ratničke dane objavio je u knjizi „Prljavi rat“, koja je u Mađarskoj 1994, prodata u 15.000 primeraka, a tvrdi se da je jedno vreme korišćena i kao zvanični materijal-udžbenik, na katedri za taktiku Vojne akademije u Budimpešti.
Čikov bliski saradnik i zamenik komandanta u Internacionalnoj četi bio je Španac Aleksandar Hernandez Moro, zvani Aleks, bivši pripadnik francuske Legije stranaca i savetnik palestinske PLO u Libanu. Prema pojedinim izvorima, upravo u Libanu se upoznao sa Čikom, koji je tamo radio na nekom obaveštajnom zadatku. Posle su se sretali i u Latinskoj Americi, gde je Aleks bio oficir kod sandinista. U Internacionalnoj četi je bio zadužen za obuku u rukovanju eksplozivom i diverzije.
Televizijska ekipa britanskog BBC, zainteresovana za događanja na ratištima u Hrvatskoj, gde su bili angažovani i bivši pripadnici britanske vojske, snimila je dokumentarac „Psi rata“ (Dogs of War). Autor filma je Stiven Lambert, a prikazan je 1992, u Britaniji. U filmu se spominje i internacionalna jedinica plaćenika u ZNG, kojom je komandovao Eduardo Rosa Flores, u kojoj su se nalazili Britanci, Nemci, Austrijanci, Francuzi, Mađari, Holanđani… Među njima su bili i Britanac John Edward White (poznat kao Ledeni Džoni), učestvovao u borbama u Vukovaru, poginuo u okolini Laslova u novembru 1991, Christopher Hancock – Frenči, bivši vojnik Legije stranaca, osumnjičen za ubistvo švajcarskog novinara Kristijana Virtemberga u Osijeku, Kit Freeman, bivši britanski padobranac i francuski legionar, u ZNG se borio pod lažnim imenom Darren Abey. Njegovu ratnu avanturu u Hrvatskoj novinar Keith Cory-Jones pretočio je u knjigu „War Dogs“, koja je objavljena u Londonu 1996, Kurt Reisener, rezervni podoficir nemačkog Bundesvera, zarobljen u novembu 1991, u Bršadinu od strane JNA, Portugalac Alehandro Kunan Fernandez, iskusni snajperista, Ralf Mahrač, istočni Nemac, posle Internacionalne čete prešao u Hercegovinu, gde se borio u zloglasnoj „Kažnjeničkoj bojni“ iz Širokog Brijega, u kojoj je bilo još stranih plaćenika i Francuz Jean Michel Nikollier, ranjen u Vukovaru, član Le Penovog neonacističkog fronta.

sl.5

Posle rasformiranja Internacionalne čete, dugo se nije čulo za njenog zagonetnog komandanta Floresa Čika, sve dok se krajem 1995, nije pojavio u Zagrebu, tražeći novinarsku akreditaciju u sedištu UN. Međutim, kada su službenici počeli rutinski da proveravaju za koga se izdaje akreditacija, utvrđeno je da se dotični „novinar“ optužuje za dva ubistva. Tada je počelo da se odmotava klupko, pa su na površinu isplivale i druge činjenice o kriminalnoj aktivnosti bivšeg komandanta jedinice plaćenika iz Osijeka. Naime, međunarodno udruženje „Reporteri bez granica“, posle dužeg istraživanja sastavilo je opsežan materijal i dostavilo ga Savetu bezbednosti UN. Taj materijal je ekspertska grupa u Ženevi objavila u okviru Rezolucije 870. Suština tog materijala je da je Flores, kao komandant tzv. Internacionalne čete u sastavu 160. brigade ZNG, direktno odgovoran za smrt dvojice stranih novinara – Švajcarca Kristijana Virtemburga i Britanca Pola Dženksa.
Virtemberg je radio za švajcarsku novinsku agenciju i zanimala ga je povezanost plaćenika sa evropskim neonacistima (odakle su se dobrim delom regrutovali pripadnici jedinice), švercom oružja i krijumčarenjem droge. Čikovoj jedinici se priključio polovinom novembra 1991, proveo u njoj blizu dva meseca služeći se lažnim imenom, ali profesionalna radoznalost koštala ga je života, Čiko je naslutio da ima „krticu“ u jedinici i morao je da bude eliminisan, jer je previše znao. Ubijen je na brutalan način: u izveštaju sa autopsije obavljene u osiječkoj bolnici, navodi se da je ubistvo izvedeno tupim predmetom i davljenjem rukama i užetom.
Drugi novinar, Pol Dženks, platio je glavom, jer je počeo da se raspituje i istražuje kako je stvarno nastradao njegov kolega Virtemberg. Službena verzija Dženksove pogibije glasila je da ga je 17. februara 1992, u blizini sela Briješće, na izlasku iz Osijeka, pogodio srpski snajperista sa položaja iz Tenjskog Antunovca – preciznim pogotkom među oči i to s udaljenosti od oko 900 m! Malo ko je verovao u ovu priču, jer je bilo sasvim jasno da ga je likvidirao neko od Čikovih saradnika, da se ne bi otkrila istina o ubistvu Virtemberga i rezultatima njegovog istraživanja o kompromitujućim aktivnostima jedinice stranih plaćenika.
D. DŽAMIĆ

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Pročitajte još