Emilio Zapata
Emilio Zapata (Anenekuilko, 8. avgust 1879 — Činameka, 10. april 1919), meksički revolucionar. Vođa meksičkog seljačkog pokreta za agrarnu reformu u Meksičkoj revoluciji (1910 – 1917). Emilijano Zapata je rođen 8. avgusta 1879. godine u gradu San Migel Anekuilko, koji se danas zove Anekuilko de los Zapata u saveznoj državi Morelos. Zapata je bio nepismeni seljak skoro čiste autohtone krvi. Pridružio se meksičkom revolucionaru Fransisku Maderi 1910. godine u ustanku protiv diktatora Porfirija Dijaza. Zapata je formulisao svoj plan agrarne reforme pod nazivom Ajala plan u kojem je pozvao na preraspodelu zemlje za starosedeoce. Razočaran što Madero ne sprovodi agrarne reforme, i zahteva raspuštanje seljačkih partizanskih (gerilskih) odreda i razoružanje seljaka, Zapata odbija da se potčini novoj vlasti. Zajedno sa svojim istomišljenicima zahteva hitno sprovođenje agrarne reforme i konfiskaciju zemlje neprijateljima revolucije. Čak i posle Maderovog pada 1913. i dolaska na vlast diktatora Viktorijana Huerte, a kasnije kada je tu funkciju preuzeo Venustijano Karanca, Zapata je nastavio da se bori protiv aktuelnih vlasti u saradnji sa Vilom. Zajedno su krajem 1914. uspeli da nakratko osvoje Meksiko Siti, glavni grad Meksika. Nakon povlačenja iz glavnog grada januara 1915. godine, Zapata je godinama uspešno vodio rat protiv bolje naoružanog i opremljenog neprijatelja u severnom regionu Meksika. Na teritoriji koja je bila pod njegovom vlašću daje zemlju seljacima, u skladu sa planom Ajala, i obnavlja revoluciju pod sloganom Zemlja i sloboda. Bio je to akt revolucionarno-antifeudalnog karaktera koji je imao veliki odjek kako u Meksiku, tako i u drugim zemljama Latinske Amerike. Emilio Zapata je sa nadom dočekao Oktobarsku revoluciju u Rusiji. Emilijano Zapata je ubijen 10. aprila 1919. godine u zasedi u Činameki. U Meksiku je njegovo ime još uvek simbol antifeudalne borbe i legendarni heroj Meksičke revolucije. Njegov život bio je inspiracija za bezbroj legendi i balada.
