Turska arkebuza
Turska arkebuza (tur. tüfenk), rano osmanlijsko ručno vatreno oružje, korišćeno od sredine 15. do kraja 17. veka. Iako izvorno azijska država, Osmansko carstvo primilo je vatreno oružje iz Evrope. Osmanlije su se prvi put susrele sa vatrenim oružjem na Balkanu već sredinom 14. veka, u svojim prvim sukobima sa Mletačkom republikom i Ugarskom, a do boja na Kosovu (1389) već su uveliko koristili za ono vreme moderne topove.
Već sredinom 15. veka u spiskovima naoružanja osmanskih tvrđava na Balkanu pojavljuje se reč tufek (tur. tüfenk), koja najverovatnije označava arkebuzu fitiljaču. Nije poznato da li su ove najranije turske arkebuze imale serpentin ili savršeniji taban na fitilj. Prve arkebuze usvojene su u naoružanje janičara već tokom vladavine Murata II (1421-1451), iako je tek do sredine 16. veka većina janičara dobila arkebuze. Mletački izvori navode da je Bajazit II (vladao 1481-1512) snabdeo janičare boljim puškama, pri čemu se svakako radilo o modernijoj verziji fitiljača, ali se ne pominje da li je novo oružje bilo uvezeno iz Evrope ili proizvedeno od samih Osmanlija. U tom pogledu vredi napomenuti da istoričari tehnologije pripisuju Osmanlijama usavršavanje serpentinskog mehanizma. Poznato je da su arkebuze janičara igrale odlučujuću ulogu u bici na Mohaču (1526). Mletački izvori takođe pominju da je Murat III (vladao 1574-95) opremio sve janjičare musketama. Ovaj izvor se nesumnjivo odnosi na još modernije oružje, musketu fitiljaču, prvi put uvedenu početkom šesnaestog veka od strane španskih vojnika koji su, boreći se u Italiji protiv teških oklopnika, shvatili da im je potrebno moćnije oružje. Musketa je bila veća od arkebuze: imala je dužu cev i mogla je da ispaljuje teže projektile sa istom ili većom brzinom, pa se pokazala efikasnom protiv teškog oklopa. Džon Fransis Gilmarten je predložio da „proces koji je proizveo tursku musketu iz šesnaestog veka mora da je imao paralelu sa onim koji je proizveo njen španski ekvivalent“, jer su „taktički podsticaji i tehnološki rezultati bili izuzetno slični“. Zaista, postoje neke sličnosti između španskog i osmanskog ručnog vatrenog oružja.
Do sedamnaestog veka janjičari su koristili muskete fitiljače (tur. fitilli tüfenk), iako se već od kraja 16. veka u Turskoj proizvode i postepeno uvode kremenjače (tur. çakmaklı tüfenk) sa španskim tabanom. Ovaj mehanizam proširio se po celom Sredozemlju i na Balkanu zaslugom Osmanlija, koji su ga rano usvojili. Pošto rane kremenjače nisu bili tako pouzdane kao fitiljače, a bile su znatno skuplje, Osmanlije su, kao i zapadni Evropljani, koristili naporedo muskete oba sistema sve do kraja 17. veka (posle 1688)
